Een opiniestuk over Maestro. Wat laat het programma niet zien?
Iedere zondagavond zien we het op televisie: bekende Nederlanders die met een baton op de bok staan bij een orkest, klassieke muziek en filmmuziek laten klinken en het publiek uitzinnig applaudisseert. Het programma Maestro trekt hoge kijkcijfers en laat bekende werken klinken — van Schindler’s List tot Also Sprach Zarathustra — stukken die voor muziekliefhebbers vertrouwd zijn, maar die voor een groot deel van het brede publiek juist een kans zijn om klassieke muziek (opnieuw) te waarderen.
Hier ligt meteen de kracht én de valkuil van het programma. Voor de ene groep werkt het als een mooie gelegenheid om (her)waardering voor bekende klassieke werken te krijgen; voor de andere groep — de liefhebbers en vakgenoten — laat het zien dat de complexiteit van het vak vaak niet overkomt op televisie.
Actuele reacties uit dit seizoen
In het huidige, achtste seizoen van Maestro zien we een diverse groep BN’ers op de bok: zanger Jamai Loman, illusionist Hans Klok, actrice Annick Boer, singer‑songwriter Froukje Veenstra en anderen zonder dirigentervaring krijgen de kans om een professioneel orkest te leiden tijdens een wekelijkse dirigeerwedstrijd (NPO Klassiek, 17 november 2025, AVROTROS).
Positieve reacties van publiek en jury zijn er ook dit seizoen. Zo kreeg Jamai Loman in een recente aflevering lovende woorden van de jury, met commentaren als “Beter dan dit wordt het niet” en een staande ovatie na zijn uitvoering van filmmuziek, waarbij juryleden zijn controle en muzikaliteit benadrukten (RTL Boulevard, 2026).
En Jamai zelf zegt dat de ervaring hem emotioneel geraakt heeft en dat hij deze verrijking voor altijd in zijn hart draagt (Nieuws.nl, 7 januari 2026).
Aan de andere kant vraagt de opzet van het programma — zo vertelt illusionist Hans Klok — deelnemers zelfs om zich bewust niet uitgebreid voor te bereiden voordat ze hun stuk krijgen en de lessen volgen (Algemeen Dagblad, recente editie).
Kritiek en nuance — ook uit de muziekwereld
Het debat over Maestro is genuanceerd. Sommige kijkers vinden het leuk en spannend om BN’ers het vak te zien proberen, maar geven ook aan dat het programma soms oppervlakkig laat zien wat dirigeren inhoudt — alsof het alleen maar om bewegingen met de baton draait, zonder de diepe kennis erachter te tonen (diverse social media reacties, december 2025).
Vakgenoten hebben dit expliciet uitgesproken: sommige dirigenten noemen het format een “leuk spelletje”, maar benadrukken dat het weinig van de échte diepgang van het vak laat zien, ook al erkent men dat het klassieke muziek op de buis brengt en daarmee iets voor elkaar krijgt (Algemeen Dagblad, recente discussie rond Maestro).
Wat televisiekijkers niet zien
Wat op tv gebeurt, is het topje van een enorme muzikale ijsberg. Dirigeren is geen trucje dat je in een paar lessen leert. Het is het resultaat van jaren studie — muziekscholen, analyseren van de partituur, ritmische verfijning, historisch inzicht, interpretatie van de muziek, en vooral: de interactie met een orkest dat zijn vak volledig beheerst.
Die voorbereiding — waarop elke repetitie voortbouwt — is waar het vak zich onderscheidt van de oppervlakkige weergave op televisie.
Tijdens repetities werk je samen met een heel orkest aan:
- klankbalans en kleur,
- interpretatie en frasering,
- ritme en tempo,
- muzikale communicatie en teamgevoel.
Dat is geen korte leercurve in een tv‑studio, maar een continue samenwerking met musici die hun instrument beheersen, hun partijen kennen en hun eigen vak naar een hoger niveau tillen. Samen bouwen dirigent en orkest een uitvoering die pas écht tot leven komt in de concertzaal.
Overeenkomsten tussen professionele en amateurorkesten
Interessant is dat veel van de dirigeerpraktijk bij professionele orkesten ook geldt voor amateurorkesten, zoals harmonie‑ en fanfareverenigingen. Natuurlijk bestaan er niveauverschillen: een professioneel orkest kan sneller “de diepte in” gaan, verfijnde interpretaties onderzoeken en complexe partituren in kortere tijd beheersen. Maar dat neemt niet weg dat amateurorkesten op hun eigen niveau uitzonderlijke muzikale prestaties neerzetten.
Neem bijvoorbeeld de Open Nederlandse Fanfare Kampioenschappen (ONFK) 2025 in Drachten, waar fanfareorkesten uit Nederland en België elkaar in vier divisies troffen. In de hoogste divisie behaalde CMV Concordia Oldebroek de eerste plaats met een score van 94,0 punten — een prestatie die getuigt van intensieve voorbereiding, muzikaal inzicht en samenhang in uitvoering. In de derde divisie liet Fanfare De Bazuin Augustinusga een overtuigende eerste plaats zien, met CMV Wilhelmina Leens vlak daarachter op de tweede plaats (uitslagen ONFK 2025).
Wat duidelijk wordt, is dat bij zowel professionele als amateurorkesten het samenspel tussen dirigent en musici centraal staat: de dirigent geeft richting, timing en interpretatiekaders, terwijl het orkest de muzikale details, klankbalans en expressie daadwerkelijk tot leven brengt. Het gaat dus niet om ‘stokje zwaaien’, maar om gezamenlijk muziek vormgeven en op voortreffelijke wijze overbrengen — het fundament van elke succesvolle uitvoering, ongeacht het niveau van het orkest.
Waarom deze nuance belangrijk is
Het debat rond Maestro toont iets belangrijk: er bestaat een verlangen naar klassieke muziek én naar het vak van dirigent, maar het programma balanceert tussen vermaak en inhoud. Enerzijds brengt het mensen in contact met prachtige muziek; anderzijds blijft het té vaak steken in beeldvorming — alsof dirigeren alleen maar een visueel spektakel is, in plaats van een diep muzikaal ambacht.
Voor velen is het een opstapje. Maar als je écht wilt begrijpen wat dirigeren is, moet je verder kijken dan het programma en je verdiepen in wat er vóór de uitvoering gebeurt.
Uitnodiging: kijk achter de schermen
Wil je écht begrijpen wat dirigeren inhoudt, laat de tv even los en stap een repetitie van een orkest binnen. Als dirigent zie ik dagelijks wat er werkelijk gebeurt: hoe een groep getalenteerde musici en hun muzikaal leider samen groeien naar een uitvoering.
👉 Kom eens kijken bij een repetitieavond van een lokale muziekvereniging of harmonie. Zie hoe dirigent en orkest:
- luisteren naar elkaar,
- werken aan balans en klankkleur,
- interpretatie ontwikkelen,
- en muziek vormgeven lang voordat het publiek en de camera’s erbij zijn.
Wat je daar ziet, is geen show — het is de echte kunst van muziek maken, met respect voor de discipline en kennis van elke musicus.
Persoonlijke noot
En ja, ik zit zelf ook gewoon voor de buis met mijn kinderen. We genieten van de kwaliteiten van het Maestro-orkest, van hoe strak en muzikaal ze klinken. Maar ik hoop dat er ooit eens een documentaire of een ‘behind the scenes’-reportage wordt gemaakt over hoe het orkest al die uitzendingen voorbereidt. Want dát is waar het echte vakmanschap en de magie van muziek maken begint — lang vóór dat de camera’s draaien.
