Dirigeren als gezamenlijk proces

Niels Ket is dirigent, muziekdocent en projectontwikkelaar. In zijn werk draait het niet alleen om het instuderen van muziek, maar om het proces dat daaraan voorafgaat en de mensen die daarin samenkomen. Muziek maken is voor hem geen los moment op de repetitieavond, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid waarin voorbereiding, betrokkenheid en muzikaliteit samen moeten vallen. Hij staat met beide benen op de grond en ziet dirigeren niet als iets verhevens, maar als een ambacht waarin duidelijkheid, energie en vertrouwen hand in hand gaan. Tegelijkertijd is hij helder over verwachtingen: wie met hem werkt, mag inzet en betrokkenheid verwachten, maar wordt ook aangesproken op eigen verantwoordelijkheid.

Een achtergrond in het verenigingsleven

Zijn muzikale wortels liggen in het verenigingsleven. Niels begon bij de drumband en specialiseerde zich in slagwerk, waar hij leerde wat samen spelen werkelijk betekent. Die jaren vormden zijn kijk op muziek: luisteren naar elkaar, timing voelen en verantwoordelijkheid nemen voor het geheel. Die achtergrond is nog altijd voelbaar in zijn manier van werken. Vanuit het slagwerk ontwikkelde hij een scherp oor voor ritme en samenhang, iets wat hij beschouwt als een noodzakelijke basis voor elk orkest. Niet omdat ritmiek alles is, maar omdat zonder een stevig fundament geen ruimte ontstaat voor klank, balans en expressie.

De praktijk van het dirigeren

Als dirigent werkt Niels met meerdere harmonie- en fanfareorkesten in West-Friesland en op Texel. Hij kent de praktijk van amateurmuziek van binnenuit: muzikanten die hun passie combineren met werk, gezin en andere verplichtingen. Die realiteit vraagt om een aanpak die doelgericht is, maar ook menselijk blijft. In repetities zoekt hij naar focus en efficiëntie, zonder het plezier uit het oog te verliezen. Muzikanten worden gestimuleerd om actief mee te denken en hun rol binnen het orkest serieus te nemen. Voor Niels is dat geen strenge eis, maar een voorwaarde om samen verder te kunnen groeien.

Voorbereiding als sleutel tot verdieping

Een belangrijk uitgangspunt in zijn werk is dat een repetitie pas echt waardevol wordt wanneer orkestleden thuis goed voorbereid zijn. Vanuit die gedachte ontwikkelde hij de 60 Minuten Challenge: een praktische aanpak die muzikanten helpt om hun studietijd gerichter in te zetten. Met tips, oefeningen en duidelijke aandachtspunten werken zij aan klank, toonvorming, ademhaling, intonatie en ritmiek. Het doel daarvan is niet om meer te oefenen, maar om slimmer te oefenen. Wanneer de basis thuis wordt gelegd, ontstaat er in de repetitie ruimte voor ensemblespel, balans en expressie — precies daar waar muziek samen tot leven komt.

“Ik steek veel energie in een orkest, maar verwacht diezelfde betrokkenheid ook terug. Alleen dan ontstaat er ruimte voor plezier, verdieping en echt samenspel.”

Samenwerking en concertbeleving

Naast het reguliere orkestwerk zoekt Niels bewust samenwerking met andere disciplines. Hij werkt met theatergroepen, musicalverenigingen en culturele partners, waarbij muziek wordt verbonden met verhaal, spel en beweging. Ook initieert hij grotere concertprojecten, waaronder zogenoemde Maestro-concerten, musical- en filmavonden, top2000 concerten en meer. In deze projecten staat niet alleen de muzikale inhoud centraal, maar ook de manier waarop een concert wordt beleefd. Presentatie, licht en ruimte krijgen daarin een vanzelfsprekende plek, zonder de muziek te overschaduwen. Het doel is steeds hetzelfde: muziek laten landen bij het publiek en het orkest laten ervaren dat hun spel ertoe doet.

Educatie als vaste pijler

Educatie loopt als een rode draad door het werk van Niels. Hij geeft masterclasses, workshops en muziektheoretisch onderwijs aan muzikanten van verschillende leeftijden en niveaus. Daarbij zoekt hij altijd de koppeling met de dagelijkse praktijk van het orkest. Theorie krijgt pas waarde wanneer zij hoorbaar wordt in het spel. Vanuit die gedachte ontwikkelde hij ook The Next Step, een methodiek die orkesten helpt om gestructureerd te werken aan klank, ritmische stabiliteit, balans en expressie.

Verenigingsmens in hart en nieren

Niels is niet alleen dirigent, maar ook een verenigingsmens. Door de jaren heen was hij actief binnen muziekcommissies en besturen, waardoor hij de dynamiek en verantwoordelijkheden van verenigingen goed kent. Die ervaring maakt dat hij verder kijkt dan alleen het muzikale resultaat. Hij heeft oog voor draagvlak, betrokkenheid en continuïteit, en begrijpt dat een orkest meer is dan de som van zijn partijen. Besturen ervaren hem daardoor als iemand die meedenkt, maar ook helder blijft over wat nodig is om samen vooruit te komen.

Maestro Audio: versterken wat er al is

Naast zijn werk als dirigent is Niels Ket mede-oprichter van Maestro Audio. Het initiatief ontstond niet vanuit een technisch idee, maar vanuit gedeelde ervaringen in de praktijk van het dirigeren. Niels en dirigent-collega Thomas merkten, los van elkaar maar vanuit dezelfde frustratie, dat professioneel geluid en een mooi uitgelicht orkest vaak onnodig duur zijn, terwijl juist verenigingen die een jubileum vieren, een themaconcert organiseren of een bijzonder programma presenteren behoefte hebben aan kwaliteit die betaalbaar blijft.

Daarnaast ervoeren zij allebei regelmatig dezelfde reacties na concerten: het orkest klonk te luid, ongebalanceerd of simpelweg niet zoals bedoeld, terwijl er wel veel geld was betaald voor professionele geluidsversterking. Voor orkesten is dat extra wrang. Vanuit hun rol als dirigent hebben Niels en Thomas een duidelijk beeld van hoe een harmonie, fanfare of brassband zou moeten klinken, en hoe kwetsbaar die balans is. Juist omdat zij vanuit het orkest denken, viel het hen op hoe vaak die muzikale intentie onderweg verloren ging.

Vanuit die gezamenlijke ervaring besloten zij Maestro Audio op te richten. Het uitgangspunt is bewust eenvoudig en muzikaal: het orkest maakt de klank, de techniek ondersteunt die klank. Door terughoudend te werken, niet onnodig aan knoppen te draaien, het geluid niet af te vlakken en de bas niet kunstmatig te versterken, blijft de natuurlijke orkestbalans intact. De groeiende belangstelling voor deze werkwijze en de bijzondere concerten die zij inmiddels samen mochten versterken, bevestigen dat deze aanpak aansluit bij wat veel verenigingen zoeken: versterking die de muziek dient, in plaats van andersom.

Blijven leren vanuit de praktijk

Blijven leren is voor Niels geen theoretisch uitgangspunt, maar iets wat vanzelf uit de praktijk ontstaat. Zo kwam hij onlangs in aanraking met de basgitaar toen vlak voor een kerstconcert een bassist wegviel. Omdat er op korte termijn geen vervanging beschikbaar was, besloot hij zelf de rol op zich te nemen en zich in korte tijd de basis van het instrument eigen te maken.

Die ervaring beviel hem niet alleen praktisch, maar ook inhoudelijk. Het opnieuw instappen als lerende muzikant gaf hem een frisse blik op het studeerproces en op de uitdagingen waar spelers tegenaan lopen. Inmiddels wil hij zich verder verdiepen in de basgitaar, niet vanuit noodzaak, maar uit nieuwsgierigheid en plezier. Die houding — bijspringen wanneer het nodig is en daarna blijven ontwikkelen — typeert zijn manier van werken, zowel als muzikant als als dirigent.

Vooruitkijken

Als ik vooruitkijk, hoop ik vooral nog veel verenigingen en muzikanten te mogen ontmoeten. Of dat nu is als dirigent op de bok, als docent in een repetitie of masterclass, als inspirator bij een nieuw project of vanuit Maestro Audio achter het licht en geluid. In al die rollen gaat het mij uiteindelijk om hetzelfde: mensen helpen om met meer plezier, vertrouwen en muzikaliteit samen muziek te maken. Als ik daar op welke manier dan ook aan kan bijdragen, dan beschouw ik dat als een voorrecht.